(ou por que a tecnoloxía tamén ten ideoloxía, aínda que finxa que non)
Hai unha crenza moi estendida —e perigosamente cómoda—:
“As redes sociais son ferramentas neutras.
Todo depende de como se usen.”
Non.
As redes sociais non son neutras,
igual que non o é un parlamento, unha empresa ou un mercado.
As redes sociais nacen dunha idea moi concreta do mundo.
E esa idea ten nome: liberalismo.
Metafísica liberal (tranquilo, non morde)
Cando dicimos que algo é “metafisicamente liberal” non falamos de partidos nin de votos.
Falamos de algo máis profundo:
como entende a realidade, o suxeito e a sociedade.
As redes sociais parten dunha concepción moi clara:
- o individuo é a unidade básica
- a razón é individual
- as decisións son eleccións persoais
- a liberdade é non ter límites externos
- a propiedade privada é incuestionábel
Isto non é casual.
É arquitectura ideolóxica.
O individuo como centro do universo
Nas redes:
- tes perfil propio
- marca persoal
- feed personalizado
- opinión propia
- seguidores propios
Todo xira arredor do eu.
Non existe o colectivo como suxeito político.
Existe como suma de individuos competindo por atención.
O algoritmo non pensa en termos de sociedade.
Pensa en termos de usuarios.
E un usuario é:
- alguén que decide
- alguén que consome
- alguén que produce contido
- alguén responsábel do que lle pasa
Moi liberal todo.
Liberdade de expresión… de quen?
Outro pilar fundamental:
a liberdade de expresión.
Nas redes preséntase como absoluta, natural, incuestionáble.
Pero ten letra pequena:
- é unha liberdade exercida en plataformas privadas
- regulada por empresas
- optimizada para beneficio económico
- condicionada por algoritmos opacos
Non falamos dun dereito político.
Falamos dun servizo condicionado.
Exprésaste mentres non baixes o rendemento.
Mentres non afectes ao negocio.
Mentres non rompas o marco.
Iso non é liberdade política.
É liberdade de mercado.
Razón individual vs. realidade colectiva
Outro dogma liberal ben integrado nas redes:
cada quen ten a súa opinión
E todas parecen pesar o mesmo.
- opinión documentada
- impresión persoal
- feito contrastado
- rumor
- delirio
Todo convive no mesmo plano.
Non porque sexa xusto,
senón porque é rendíble.
O coñecemento deixa de ser unha construción colectiva
e convértese nun mercado de opinións individuais.
A verdade non importa tanto como a interacción.
A propiedade privada como límite invisible
Aquí está o detalle que case nunca se menciona:
As redes son espazos privados que funcionan como se fosen públicos.
Pero non o son.
- teñen donos
- teñen normas propias
- teñen intereses económicos
- teñen capacidade de expulsión
Ti non participas nunha praza.
Participas nun activo financeiro.
E todo o que fas:
- os teus datos
- as túas relacións
- as túas opinións
- o teu tempo
é monetizado.
A propiedade privada non se cuestiona.
Asúmese.
Liberalismo emocional en versión dixital
As redes non che din:
“sexa liberal”.
Non fai falta.
Constrúen un entorno onde:
- todo depende de ti
- se non che vai ben, algo fixeches mal
- se non che escoitan, mellora o contido
- se non triunfas, falta esforzo
Exactamente o mesmo relato liberal,
pero con filtros e métricas.
Onde queda o conflito estrutural?
Nun sistema así:
- os problemas sociais aparecen como fallos individuais
- as desigualdades como falta de talento
- os conflitos como guerras de opinión
- o poder como influencia persoal
O estrutural desaparece.
E sen estrutura,
non hai política.
Só xestión de perfís.
A pregunta que rompe o encanto
Aquí vai a pregunta incómoda:
Se as redes non fosen liberais por deseño, permitirían cuestionar a propiedade privada das propias redes?
Silencio.
Non porque sexa impensáble.
Senón porque é incompatíble co seu ADN.
Peche (sen moralina)
As redes sociais non son o demo.
Pero tampouco son o paraíso democrático que nos venderon.
Son coherentes coa ideoloxía que as viu nacer:
- individualismo
- mercado
- liberdade entendida como elección
- propiedade como dogma
Entender isto non é ser paranoico.
É ser adulto politicamente.
Porque mentres pensamos que só son ferramentas,
elas seguen facendo o seu traballo:
organizar o mundo
segundo unha lóxica
que non escollemos…
pero que aceptamos todos os días cun clic.
Deixa unha resposta